Salat ve selam Peygamber efendimize ve diğer Peygamberlere olsun.

Bize şu soru soruldu:

Soru: Oruçluyken korona testi (PCR) yapmanın hükmü nedir?

Cevap: İsteyerek, oruçlu olduğunu hatırlayarak, hükmünü bilerek doğal bir vücut açıklığından başa veya karna hacimli bir şey ulaşırsa, Şafilere göre orucun bozulmasına sebep olur. Bu, test öğesi burun içinden burun kemiğinin arkasına (hayşumeyi geçerse) veya kafadaki boşluklardan birine sokulursa orucun geçersiz olacağı anlamına gelir. Aynı şekilde, test öğesi ağız yoluyla verilirse ve “Hâ (ح)” harfinin çıkış (mahec) noktasını aşarsa kişinin orucu bozulur. Test maddesi belirtilen yerlere ulaşmazsa oruç bozulmaz.

Mâlikiler ise şöyle der: Burundan hacimli birşeyin girdirilmesi, velev ki burun kemiğinin ötesine veya kafadaki boşluklardan birine ulaşsa bile orucun geçerliliği üzerinde hiçbir etkisi yoktur. Sokulan cisim (başa ulaşsa bile), ancak boğaza ulaşmaması gerekir. Çünkü bu durumda sokulan cisim karın içine girmese bile orucu bozar. Öyleyse Mâlikiler’e göre, burundan yapılan olağan test yönteminin orucu bozmadığı anlaşılmaktadır. Ağza gelince eğer test maddesi ağızdan sokulur ve “Hâ(ح)” harfinin çıkış noktasına ulaşırsa, o nokta aşılmasa bile, oruç geçersiz olur.

Yüce Allâh, her şeyi bilendir.

Lakin hilal o akşam görülmezse gelecek gün Şaban ayının 30’uncu günü olur ve onun ardından gelen gün Ramadân ayının birinci günü olur.

Dört mezhep alimleri, bu kaideyi verdiklerinde, hesapçıların ve astronomların sözlerine iltifat edilmeyeceğini ve onların oruç ayının başlangıcı ve sonuyla alakalı söylediklerine itibar edilmeyeceğini zikretmişlerdir.

Hafız En-Nevevî, „El-Mecmû‘“ isimli kitabında şöyle buyurmuştur: Hesaplara göre ayların başlangıçlarını iddia edenlerin sözleri reddedilir. Çünkü Rasûlullâh ﷺ şöyle buyurmuştur:

إنَّا أُمَّةٌ أُمِّيَّةٌ لا نَحْسُبُ ولا نَكْتُبُ الشَّهْرُ هَكذَا وَهَكذَا صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَأَكْمِلُوا عِدَّةَ شَعْبَانَ ثَلاثِين اﻫ

Manası: Bizler ayların başlangıcını hesap kitaba göre değil, gözlemlemeye göre belirleriz. Bir ayın ya 29 ya da 30 günü olur. Ramadân ayının hilalini görürseniz oruca başlayınız ve hilali tekrar gördüğünüzde bitiriniz. Ve şayet hava bulutlu olur da hilali göremezseniz Şaban ayını 30’a tamamlayınız. (Buhari ve Muslim)

Rasûlullâh ﷺ kamerî ayların ya 29 ya da 30 gün olabileceğini öğretmiştir. Dolayısıyla kamerî aylar 28 veya 31 gün olmaz

Eğer hilâl görünmezse veya hava şartlarından dolayı göremezsek o zaman Pazartesi günü Şaban ayının 30’uncu günü olur ve ondan sonraki gün olan 13.04.2021 Salı günü ise Ramadân ayının ilk günü olur.

Allâh’ım bizden razı olarak Ramadâna ulaşmamızı nasip eyle.

Hilâl görünebilir

Hilâl görünmeyebilir

Hava şartlarından dolayı göremeyebiliriz

Her üç durumda da hüküm dinimize göre verilir kişinin kendi fikrine göre değil!

Eğer hilâl gözükürse o zaman 12.04.2021 Pazartesi Ramadân ayının ilk günü olur.

Eğer hilâl görünmezse veya hava şartlarından dolayı göremezsek o zaman Pazartesi günü Şaban ayının 30’uncu günü olur ve ondan sonraki gün olan 13.04.2021 Salı günü ise Ramadân ayının ilk günü olur.

Allâh’ım bizden razı olarak Ramadâna ulaşmamızı nasip eyle.

Kurban bayramı: Zülhicce ayının onuncu günü

Teşrik günleri: Kurban bayramından sonraki üç gün

Şek günü: Şaban ayının, fasık veya çocuk gibi şahitliği geçerli olmayan kimselerin hilâli gördüklerini iddiâ etikleri otuzuncu günüdür.

Şaban ayının 15’inci gününden sonraki kısmı: Şaban ayının onbeşinci günü ve onu takip eden günlerde oruç tutarak ilk yarıyı ikinci yarıyla birleştirerek oruç tutabilir veya adak veya vird (her Pazartesi , Perşembe gibi) veya kaza orucu ise tutabilir.

Lakin hilal o akşam görülmezse gelecek gün Şaban ayının 30’uncu günü olur ve onun ardından gelen gün Ramadân ayının birinci günü olur.

Dört mezhep alimleri, bu kaideyi verdiklerinde, hesapçıların ve astronomların sözlerine iltifat edilmeyeceğini ve onların oruç ayının başlangıcı ve sonuyla alakalı söylediklerine itibar edilmeyeceğini zikretmişlerdir.

Allâh-u Ekber, Allâh-u Ekber, Allâh-u Ekber,

Allâh-u Ekber, Allâh-u Ekber Allâh-u Ekber

Ḥamd âlemlerin Rabbi olan Allâh’adır. O ki bizlere bu Bayramı tekrardan nasip etti. O her şeyin Mâlikidir.

Salât ve Selâm El-Emîn ve Es-Sâdık olan Efendimiz Muḥammed’e, onun âline, temiz ashabına ve onlara dosdoğru tabi olanlara olsun.

Şehadet ederim ki Allâh’tan başka İlâh yoktur ve şehadet ederim ki sevgili Peygamberimiz Muḥammed ﷺ O’nun kulu ve elçisidir. O ﷺ âlemlere rahmet olarak gönderilmiştir.

Mü’min kardeşlerim; sizlere ve kendime her şeye kâdir olan yüce Allâh’a karşı takvalı olmayı tavsiye ederim.

Allâh-u Teâlâ Kur’ân-ı Kerîm’de şöyle buyurmştur:

﴿يَٰأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَلتَنظُر نَفس مَّا قَدَّمَت لِغَد وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرُ بِمَا تَعمَلُونَ ١٨ وَلَا تَكُونُواْ كَٱلَّذِينَ نَسُواْ ٱللَّهَ فَأَنسَىٰهُم أَنفُسَهُم أُوْلَٰئِكَ هُمُ ٱلفَٰسِقُونَ ١٩﴾

Biliniz ki Abdur Razzâk “Musannef” adlı kitabında Peygamber Efendimiz ﷺ şu kavli ile kurban kesmeye teşvik ettiğini rivayet etmiştir:

ضَحُّوا وطَيِّبُوا أنفُسَكُمْ فإِنَّهُ ليسَ مِنْ مُسلِمٍ يوجِّهُ ضَحِيَّتَهُ إلَى القِبلَةِ إِلا كانَ دَمُها وفَرْثُهَا وَصوفُها حَسنَاتٍ مُحْضَرَاتٍ فِي مِيزَانِهِ يومَ القِيامَة اﻫ

Bu hadis-i şerif, kurban kesen kişinin ahirette bu yaptığı amelden dolayı mükâfatlandırılacağını bildiriyor.

Kurban kesmek gücü yetenlere -hacı olsun veya olmasın- sünnet-i müekkede’dir.

Kurban kesmenin vakti, bayram namazı vakti girdikten sonra iki rekât namaz kılınacak ve iki hutbe okunacak kadar vakit geçtikten sonra başlar ve üçüncü teşrik gününde güneşin batmasına kadar devam eder. Teşrik günleri, Kurban Bayramı gününü takip eden üç gündür. El-Berâ’ın rivayet ettiği, Rasûlullâh’ın şu hadisinden anlaşıldığı gibi hayvanı bu vakitten önce kesen kişi, kurban kesmiş sayılmaz:

مَنْ صلَّى صلاتَنا هذهِ ونَسَكَ نُسكَنا فقد أصابَ سنَّتَنا ومن نسكَ قبلَ صلاتِنا فتلكَ شاةُ لحمٍ فليَذْبَحْ مكانَه اﻫ

Manası: Bayram namazını kılıp kurban kesen sünnetimize uymuştur. Ancak Bayram namazından önce kestiği kurban sayılmaz. Onun tekrar kesmesi gerekir. (İmam Buhari ve Muslim)

Müslüman kardeşlerim; ister gönüllü olarak olsun ister bir adak nedeniyle olsun kesilen kurbanın eti, yağı, derisi, boynuzları ve yünü gibi bir parçasının satılması Şafii kaynaklarda geçtiği gibi caiz değildir. Kurbanı kesen kişiye de kestiği kurbandan hiç bir şey ücret olarak verilmez. Çünkü İmam Buhari ve İmam Muslim, Efendimiz Ali’nin şöyle buyurduğunu rivayet etmişlerdir: “Rasûlullâh bana kurbanın etini ve cildini miskinlere dağıtmamı ve bunlardan hiçbir şeyi kasaba vermememi emretmiştir.” Yani bunlardan hiç bir şey ona ücret olarak verilmez, fakat ücret olarak başka bir şey verilebilir.

Müslüman kardeşlerim; bu günde kurban kesmek Efendimiz İbrâhîm’in aleyhisselâm sünnetini ihya etmektir. Rasûlullâh ﷺ şöyle buyurmuştur:

“سُنّةُ أَبِيكُم إِبراهيم“

Manası: Kurban kesmek babanız İbrâhîm’in sünnetidir. (İbni Mâceh, İmam Ahmed, İmam el-Beyhâki ve başkaları)

Efendimiz İbrâhîm’e rüyada vahiy yolu ile oğlu İsmâîl’i kesmesi emredildi. Allâh-u Teâlâ Kur’ân-ı Kerîm’de İbrâhîm’in, oğlu İsmâîl’e şöyle dediğini buyurmuştur:

﴿يَٰبُنَيَّ إِنِّي أَرَىٰ فِي ٱلمَنَامِ أَنِّي أَذبَحُكَ فَٱنظُر مَاذَا تَرَىٰ﴾

Manası: (İbrâhîm:) “Ey Oğulcuğum! Doğrusu ben rüyada seni kestiğimi gördüm.” dedi. (Es-Sâffât suresi, 102. ayet)

Peygamberlerin rüyaları vahiydir ve böylece Efendimiz İbrâhîm rüyada gördüğünü gerçekleştirmeye niyetlendi.

Siyer ve tefsîr âlimleri, Efendimiz İbrâhîm’in oğlunu kesmek istediğinde ona mealen şöyle dediğini bildirmişlerdir: “Kurban kesmeye gidelim.” Efendimiz İbrâhîm bir bıçak ve bir ip yanına alıp oğlu İsmâîl ile dağlar arasına koyulup gittiler. İsmâîl mealen “Baba, kesmek istediğin nerededir?” diye sordu. Bunun üzerine Efendimiz İbrâhîm mealen “Rüyada seni kestiğimi gördüm” dedi. Allâh-u Teâlâ Kur’ân-ı Kerîm’de Efendimiz İsmâîl’in şöyle dediğini buyurmuştur:

﴿قَالَ يَٰأَبَتِ ٱفعَل مَا تُؤمَرُ سَتَجِدُنِي إِن شَاءَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلصَّٰبِرِينَ ١٠٢﴾

Manası: (İsmâîl dedi ki:) Ey Babacığım emrolunduğun gibi yap, beni inșâ‘Allâh sabredenlerden bulacaksın. (Es-Sâffât suresi, 102. ayet)

Efendimiz İsmâîl daha sonra mealen “Beni iyi bağla, elbiseni benden uzak tut ki kanım üzerine sıçrayıp annem onu gördüğünde üzülmesin. Bıçağı boğazıma çabuk çal ki ölümüm kolay olsun. Anneme döndüğünde ise ona selamımı ilet.” dedi. Efendimiz İbrâhîm oğlunu öpüp ağladı. Ona mealen “Sen Allâh’ın emrini yerine getirmekte ne büyük bir yardımcısın.” dedi. Sonra bıçağı oğlunun boğazına getirdi, fakat bıçak kesmedi. Mucâhid şöyle buyurmuştur: “Bıçağı boğazına sürterken bıçak tersine döndü.” Efendimiz İsmâîl mealen “Neyin var?” diye sordu. Efendimiz İbrâhîm mealen: “Bıçak döndü” dedi. Efendimiz İsmâîl mealen “Sapla!” dedi. Bıçak yine bir şey kesmedi, çünkü Allâh-u Teâlâ herşeyin yaratıcısıdır ve bıçak, ancak Allâh dilediyse birşeyi keser.

Allâh’ın ilmi ezelîdir. O’nun ilmi artmaz, eksilmez ve yenilenmez. Yüce Rabbimiz ezelî ilmi ile ikisinin de O’nun emirlerine teslim olacaklarını ve emirlerini yerine getirecek sadık kullar olduklarını biliyordu. Allâh, Efendimiz İbrâhîm’e şöyle buyurdu:

﴿قَد صَدَّقتَ ٱلرُّءيَا إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجزِي ٱلمُحسِنِينَ ١٠٥﴾

Manası: “Rüyanda gördüğün Allâh’ın emrini yerine getirdin.” (Es-Sâffât suresi, 105. ayet)

Sonra Efendimiz İbrâhîm, Cebrâîl meleğinin bir koç getirdiğini gördü. Allâh-u Teâlâ şöyle buyurmuştur:

﴿وَفَدَينَٰهُ بِذِبحٍ عَظِيم ١٠٧﴾

Manası: Ve onun yerine, kesilmek üzere büyük bir koç ihsan ettik. (Es-Sâffât suresi, 107. ayet)

Yani Allâh-u Teâlâ Efendimiz İsmâîl’i kurban olmaktan büyük, bereketli ve boynuzlu bir koç göndermesi ile kurtardı. O koç onun yerine kurban edildi.

Müslüman kardeşlerim; bu kıssada ibret alınacak öğütler vardır. Bu kıssa Peygamberlerin Allâh’ın emirlerine teslim olmaktaki hassasiyetlerini gösterir. Nasıl olmasın ki? Nitekim Allâh-u Teâlâ yüce Kur’ân-ı Kerîm’de peygamberler hakkında şöyle buyurmuştur:

﴿وَكُلّا فَضَّلنَا عَلَى ٱلعَٰلَمِينَ ٨٦﴾

Manası: Biz onları alemlere üstün kıldık. (El-Enâm suresi, 86. ayet)

O halde biz de onları örnek alarak hayırlı ameller işleyip haramlardan da uzak olmaya gayret edelim.

Bu kıssadan ayrıca Allâh’ın dileğinin her halükarda gerçekleştiği ve O’nun emri ile dilemesi farklı olduğu anlaşılmaktadır. Çünkü Allâh, Efendimiz İbrâhîm’e aleyhisselâm oğlunu kesmesini emretmesine rağmen bunun gerçekleşmesini dilememiştir. Demek ki Allâh, emrettiği her şeyin meydana gelmesini dilememiştir ve aynı şekilde gerçekleşmesini dilediği şeylerin de hepsini emretmemiştir. Mü’minin imanı ve güzel amel işleyen kişinin taatleri Allâh’ın emretmesi, dilemesi, ilmi, sevmesi ve rızası iledir. Kâfirin küfrü ve asinin isyanı, Allâh’ın dilemesi ve ilmi ile olsa da Allâh’ın emriyle değildir. Allâh bunları sevmez ve bunlardan razı değildir.

Sizler ve kendim için Allâh’a istiğfar ederim.

İkinci hutbe

Allâh-u Ekber, Allâh-u Ekber, Allâh-u Ekber, Allâh-u Ekber,

Allâh-u Ekber, Allâh-u Ekber, Allâh-u Ekber

Ḥamd âlemlerin Rabbi olan Allâh’adır. O her şeyin Mâlikidir. Salât ve Selâm El-Emîn ve Es-Sâdık olan Efendimiz Muḥammed’e olsun.

Müslüman kardeşlerim; bu özel günde size sıla-i rahimi, fakirleri, miskinleri ve yetimleri teselli etmeyi hatırlatırım, çünkü bu ameller güzel amellerdendir. İbni Mâceh “Sünen”inde ve başka âlimler Rasûlullâh’ın ﷺ şöyle buyurduğunu rivayet ederler:

يا أيُّها النَّاسُ أَفْشُوا السَّلامَ وَصِلُوا الأرحامَ وأَطْعِمُوا الطَّعامَ وَصَلُّوا بِالليلِ والنّاسُ نيام تَدْخُلُوا الجنَّةَ بِسَلام اﻫ

Manası: Ey insanlar! Selamı yayın, sıla-i rahim’de bulunun, yemek yedirin, başkalarının uyuduğu gece vaktinde namaz kılın cennete azapsız girenlerden olursunuz.

Kendimi ve sizi sıla-i rahimi kesmekten uyarırım. Allâh-u Teâlâ şöyle buyurmuştur:

﴿وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ ٱلَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِۦ وَٱلأَرحَامَ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَيكُم رَقِيبا ١﴾

Manası: Kendisi adına birbirinizden isteklerde bulunduğunuz Allâh’tan korkun ve akrabalık bağlarını koparmaktan sakının! Şüphesiz ki Allâh hepinizi bilir. (En-Nisâ’ suresi, 1. ayet)

Sıla-i rahimi kesmek, büyük günahlardan olup akrabalarının kalplerinin kendisinden yabancılaşması ve nefret etmesiyle gerçekleşir. Bu da, başlarına bir bela gelip yardıma ihtiyaç duyduklarında onlara özürsüz olarak yardım etmemekle ya da onları ziyaret etmemekle olur. Kişinin akrabalarına yardımcı olabilmek için gereken parayı bulamaması veya gereken parayı bulup da onların harcamak istediklerinden daha öncelikli bir şey için muhtaç olması özürlerden bir örnektir. Kendilerine sıla-i rahim’de bulunulması farz olan akrabalardan bazıları dedeler, neneler, teyzeler, halalar, dayılar, amcalar ve bunların çocukları.

Eğer akraban seninle ilişkisini kesmişse sen onunla sıla-ı rahim’de bulun ki büyük sevaba nail olasın, çünkü imam Ahmed’in “Musned”inde ve başka alimlerin rivayetlerinde Peygamber Efendimizin bir hadis-i şerifte şöyle buyurduğ geçiyor:

“صِلْ من قَطعك”

Manası: Seninle sıla-ı rahim’i keseni sen ziyaret et.

Rasûlullâh ﷺ İmam Buhâri’nin rivayet ettiǧi başka bir hadis’te şöyle buyurmuştur:

“ليسَ الوَاصِلُ بِالْمُكَافِئِ ولكنَّ الواصلَ مَنْ وَصَلَ رَحِمَهُ إِنْ أَدْبَرَتْ”

Bu hadis-i şeriften kişinin, kendisi ile ilgisini kesenlerle sıla-i rahimde bulunmasının, kendisiyle ilgisini kesmeyenlerle sıla-ı rahimde bulunmasından daha fazla sevabı olduğu anlaşılıyor. Bu husus şeriatın belirtmiş olduğu güzel ahlaktandır.

Hiçbirimiz şunu demesin: “O beni ziyaret etmiyor. O beni sormuyor.” Nefsini kırsın ve onu ziyaret etsin, ki kıyamet gününde Allâh’ın izniyle yapmış olduğu amelin büyük sevabını görür.

Müslüman kardeşim; hayırlı amellerde acele et. Allâh’ın emirlerini yerine getir ve ahiretin için çalış. Farzları eda edip haramlardan sakınarak, takva ile kendini           ahirete hazırla. Hayırlı amellerini çoğalt, çünkü onlar ahiretinde kalıcı ve faydalıdır.

Sizlere ayrıca Müslümanların kabirlerini ziyaret etmeyi, onlar için dua edip Kur’ân okumayı hatırlatırım. Onlar bu amellerden inșâ‘Allâh fayda görürler.

Dua:

Allâh’ım Senden dilekte bulunuyoruz dualarımızı kabul eyle. Allâh’ım günahlarımızı ve hatalarımızı bağışla. Allâh’ım! Bize dünyada iyilik ve güzellik, ahirette de iyilik ve güzellik ver. Bizi cehennem azabından koru. Allâh’ım kusurlarımızı, ayıplarımızı setreyle. Âmîn.

Allâh-u Ekber, Allâh-u Ekber, Allâh-u Ekber,

Allâh-u Ekber, Allâh-u Ekber Allâh-u Ekber

Ḥamd âlemlerin Rabbi olan Allâh’adır. O ki bizlere bu Bayramı tekrardan nasip etti. O her şeyin Mâlikidir.

Salât ve Selâm El-Emîn ve Es-Sâdık olan Efendimiz Muḥammed’e, onun âline, temiz ashabına ve onlara dosdoğru tabi olanlara olsun.

Şehadet ederim ki Allâh’tan başka İlâh yoktur ve şehadet ederim ki sevgili Peygamberimiz Muḥammed ﷺ O’nun kulu ve elçisidir. O ﷺ âlemlere rahmet olarak gönderilmiştir.

Mü’min kardeşlerim; sizlere ve kendime her şeye kâdir olan yüce Allâh’a karşı takvalı olmayı tavsiye ederim.

Allâh-u Teâlâ Kur’ân-ı Kerîm’de şöyle buyurmştur:

﴿يَٰأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَلتَنظُر نَفس مَّا قَدَّمَت لِغَد وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرُ بِمَا تَعمَلُونَ ١٨ وَلَا تَكُونُواْ كَٱلَّذِينَ نَسُواْ ٱللَّهَ فَأَنسَىٰهُم أَنفُسَهُم أُوْلَٰئِكَ هُمُ ٱلفَٰسِقُونَ ١٩﴾

Biliniz ki Abdur Razzâk “Musannef” adlı kitabında Peygamber Efendimiz ﷺ şu kavli ile kurban kesmeye teşvik ettiğini rivayet etmiştir:

ضَحُّوا وطَيِّبُوا أنفُسَكُمْ فإِنَّهُ ليسَ مِنْ مُسلِمٍ يوجِّهُ ضَحِيَّتَهُ إلَى القِبلَةِ إِلا كانَ دَمُها وفَرْثُهَا وَصوفُها حَسنَاتٍ مُحْضَرَاتٍ فِي مِيزَانِهِ يومَ القِيامَة اﻫ

Bu hadis-i şerif, kurban kesen kişinin ahirette bu yaptığı amelden dolayı mükâfatlandırılacağını bildiriyor.

Kurban kesmek gücü yetenlere -hacı olsun veya olmasın- sünnet-i müekkede’dir.

Kurban kesmenin vakti, bayram namazı vakti girdikten sonra iki rekât namaz kılınacak ve iki hutbe okunacak kadar vakit geçtikten sonra başlar ve üçüncü teşrik gününde güneşin batmasına kadar devam eder. Teşrik günleri, Kurban Bayramı gününü takip eden üç gündür. El-Berâ’ın rivayet ettiği, Rasûlullâh’ın şu hadisinden anlaşıldığı gibi hayvanı bu vakitten önce kesen kişi, kurban kesmiş sayılmaz:

مَنْ صلَّى صلاتَنا هذهِ ونَسَكَ نُسكَنا فقد أصابَ سنَّتَنا ومن نسكَ قبلَ صلاتِنا فتلكَ شاةُ لحمٍ فليَذْبَحْ مكانَه اﻫ

Manası: Bayram namazını kılıp kurban kesen sünnetimize uymuştur. Ancak Bayram namazından önce kestiği kurban sayılmaz. Onun tekrar kesmesi gerekir. (İmam Buhari ve Muslim)

Müslüman kardeşlerim; ister gönüllü olarak olsun ister bir adak nedeniyle olsun kesilen kurbanın eti, yağı, derisi, boynuzları ve yünü gibi bir parçasının satılması Şafii kaynaklarda geçtiği gibi caiz değildir. Kurbanı kesen kişiye de kestiği kurbandan hiç bir şey ücret olarak verilmez. Çünkü İmam Buhari ve İmam Muslim, Efendimiz Ali’nin şöyle buyurduğunu rivayet etmişlerdir: “Rasûlullâh bana kurbanın etini ve cildini miskinlere dağıtmamı ve bunlardan hiçbir şeyi kasaba vermememi emretmiştir.” Yani bunlardan hiç bir şey ona ücret olarak verilmez, fakat ücret olarak başka bir şey verilebilir.

Müslüman kardeşlerim; bu günde kurban kesmek Efendimiz İbrâhîm’in aleyhisselâm sünnetini ihya etmektir. Rasûlullâh ﷺ şöyle buyurmuştur:

“سُنّةُ أَبِيكُم إِبراهيم”

Manası: Kurban kesmek babanız İbrâhîm’in sünnetidir. (İbni Mâceh, İmam Ahmed, İmam el-Beyhâki ve başkaları)

Efendimiz İbrâhîm’e rüyada vahiy yolu ile oğlu İsmâîl’i kesmesi emredildi. Allâh-u Teâlâ Kur’ân-ı Kerîm’de İbrâhîm’in, oğlu İsmâîl’e şöyle dediğini buyurmuştur:

﴿يَٰبُنَيَّ إِنِّي أَرَىٰ فِي ٱلمَنَامِ أَنِّي أَذبَحُكَ فَٱنظُر مَاذَا تَرَىٰ﴾

Manası: (İbrâhîm:) “Ey Oğulcuğum! Doğrusu ben rüyada seni kestiğimi gördüm.” dedi. (Es-Sâffât suresi, 102. ayet)

Peygamberlerin rüyaları vahiydir ve böylece Efendimiz İbrâhîm rüyada gördüğünü gerçekleştirmeye niyetlendi.

Siyer ve tefsîr âlimleri, Efendimiz İbrâhîm’in oğlunu kesmek istediğinde ona mealen şöyle dediğini bildirmişlerdir: “Kurban kesmeye gidelim.” Efendimiz İbrâhîm bir bıçak ve bir ip yanına alıp oğlu İsmâîl ile dağlar arasına koyulup gittiler. İsmâîl mealen “Baba, kesmek istediğin nerededir?” diye sordu. Bunun üzerine Efendimiz İbrâhîm mealen “Rüyada seni kestiğimi gördüm” dedi. Allâh-u Teâlâ Kur’ân-ı Kerîm’de Efendimiz İsmâîl’in şöyle dediğini buyurmuştur:

﴿قَالَ يَٰأَبَتِ ٱفعَل مَا تُؤمَرُ سَتَجِدُنِي إِن شَاءَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلصَّٰبِرِينَ ١٠٢﴾

Manası: (İsmâîl dedi ki:) Ey Babacığım emrolunduğun gibi yap, beni inșâ‘Allâh sabredenlerden bulacaksın. (Es-Sâffât suresi, 102. ayet)

Efendimiz İsmâîl daha sonra mealen “Beni iyi bağla, elbiseni benden uzak tut ki kanım üzerine sıçrayıp annem onu gördüğünde üzülmesin. Bıçağı boğazıma çabuk çal ki ölümüm kolay olsun. Anneme döndüğünde ise ona selamımı ilet.” dedi. Efendimiz İbrâhîm oğlunu öpüp ağladı. Ona mealen “Sen Allâh’ın emrini yerine getirmekte ne büyük bir yardımcısın.” dedi. Sonra bıçağı oğlunun boğazına getirdi, fakat bıçak kesmedi. Mucâhid şöyle buyurmuştur: “Bıçağı boğazına sürterken bıçak tersine döndü.” Efendimiz İsmâîl mealen “Neyin var?” diye sordu. Efendimiz İbrâhîm mealen: “Bıçak döndü” dedi. Efendimiz İsmâîl mealen “Sapla!” dedi. Bıçak yine bir şey kesmedi, çünkü Allâh-u Teâlâ herşeyin yaratıcısıdır ve bıçak, ancak Allâh dilediyse birşeyi keser.

Allâh’ın ilmi ezelîdir. O’nun ilmi artmaz, eksilmez ve yenilenmez. Yüce Rabbimiz ezelî ilmi ile ikisinin de O’nun emirlerine teslim olacaklarını ve emirlerini yerine getirecek sadık kullar olduklarını biliyordu. Allâh, Efendimiz İbrâhîm’e şöyle buyurdu:

﴿قَد صَدَّقتَ ٱلرُّءيَا إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجزِي ٱلمُحسِنِينَ ١٠٥﴾

Manası: “Rüyanda gördüğün Allâh’ın emrini yerine getirdin.” (Es-Sâffât suresi, 105. ayet)

Sonra Efendimiz İbrâhîm, Cebrâîl meleğinin bir koç getirdiğini gördü. Allâh-u Teâlâ şöyle buyurmuştur:

﴿وَفَدَينَٰهُ بِذِبحٍ عَظِيم ١٠٧﴾

Manası: Ve onun yerine, kesilmek üzere büyük bir koç ihsan ettik. (Es-Sâffât suresi, 107. ayet)

Yani Allâh-u Teâlâ Efendimiz İsmâîl’i kurban olmaktan büyük, bereketli ve boynuzlu bir koç göndermesi ile kurtardı. O koç onun yerine kurban edildi.

Müslüman kardeşlerim; bu kıssada ibret alınacak öğütler vardır. Bu kıssa Peygamberlerin Allâh’ın emirlerine teslim olmaktaki hassasiyetlerini gösterir. Nasıl olmasın ki? Nitekim Allâh-u Teâlâ yüce Kur’ân-ı Kerîm’de peygamberler hakkında şöyle buyurmuştur:

﴿وَكُلّا فَضَّلنَا عَلَى ٱلعَٰلَمِينَ ٨٦﴾

Manası: Biz onları alemlere üstün kıldık. (El-Enâm suresi, 86. ayet)

O halde biz de onları örnek alarak hayırlı ameller işleyip haramlardan da uzak olmaya gayret edelim.

Bu kıssadan ayrıca Allâh’ın dileğinin her halükarda gerçekleştiği ve O’nun emri ile dilemesi farklı olduğu anlaşılmaktadır. Çünkü Allâh, Efendimiz İbrâhîm’e aleyhisselâm oğlunu kesmesini emretmesine rağmen bunun gerçekleşmesini dilememiştir. Demek ki Allâh, emrettiği her şeyin meydana gelmesini dilememiştir ve aynı şekilde gerçekleşmesini dilediği şeylerin de hepsini emretmemiştir. Mü’minin imanı ve güzel amel işleyen kişinin taatleri Allâh’ın emretmesi, dilemesi, ilmi, sevmesi ve rızası iledir. Kâfirin küfrü ve asinin isyanı, Allâh’ın dilemesi ve ilmi ile olsa da Allâh’ın emriyle değildir. Allâh bunları sevmez ve bunlardan razı değildir.

Sizler ve kendim için Allâh’a istiğfar ederim.

İkinci hutbe

Allâh-u Ekber, Allâh-u Ekber, Allâh-u Ekber, Allâh-u Ekber,

Allâh-u Ekber, Allâh-u Ekber, Allâh-u Ekber

Ḥamd âlemlerin Rabbi olan Allâh’adır. O her şeyin Mâlikidir. Salât ve Selâm El-Emîn ve Es-Sâdık olan Efendimiz Muḥammed’e olsun.

Müslüman kardeşlerim; bu özel günde size sıla-i rahimi, fakirleri, miskinleri ve yetimleri teselli etmeyi hatırlatırım, çünkü bu ameller güzel amellerdendir. İbni Mâceh “Sünen”inde ve başka âlimler Rasûlullâh’ın ﷺ şöyle buyurduğunu rivayet ederler:

يا أيُّها النَّاسُ أَفْشُوا السَّلامَ وَصِلُوا الأرحامَ وأَطْعِمُوا الطَّعامَ وَصَلُّوا بِالليلِ والنّاسُ نيام تَدْخُلُوا الجنَّةَ بِسَلام اﻫ

Manası: Ey insanlar! Selamı yayın, sıla-i rahim’de bulunun, yemek yedirin, başkalarının uyuduğu gece vaktinde namaz kılın cennete azapsız girenlerden olursunuz.

Kendimi ve sizi sıla-i rahimi kesmekten uyarırım. Allâh-u Teâlâ şöyle buyurmuştur:

﴿وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ ٱلَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِۦ وَٱلأَرحَامَ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَيكُم رَقِيبا ١﴾

Manası: Kendisi adına birbirinizden isteklerde bulunduğunuz Allâh’tan korkun ve akrabalık bağlarını koparmaktan sakının! Şüphesiz ki Allâh hepinizi bilir. (En-Nisâ’ suresi, 1. ayet)

Sıla-i rahimi kesmek, büyük günahlardan olup akrabalarının kalplerinin kendisinden yabancılaşması ve nefret etmesiyle gerçekleşir. Bu da, başlarına bir bela gelip yardıma ihtiyaç duyduklarında onlara özürsüz olarak yardım etmemekle ya da onları ziyaret etmemekle olur. Kişinin akrabalarına yardımcı olabilmek için gereken parayı bulamaması veya gereken parayı bulup da onların harcamak istediklerinden daha öncelikli bir şey için muhtaç olması özürlerden bir örnektir. Kendilerine sıla-i rahim’de bulunulması farz olan akrabalardan bazıları dedeler, neneler, teyzeler, halalar, dayılar, amcalar ve bunların çocukları.

Eğer akraban seninle ilişkisini kesmişse sen onunla sıla-ı rahim’de bulun ki büyük sevaba nail olasın, çünkü imam Ahmed’in “Musned”inde ve başka alimlerin rivayetlerinde Peygamber Efendimizin bir hadis-i şerifte şöyle buyurduğ geçiyor:

“صِلْ من قَطعك”

Manası: Seninle sıla-ı rahim’i keseni sen ziyaret et.

Rasûlullâh ﷺ İmam Buhâri’nin rivayet ettiǧi başka bir hadis’te şöyle buyurmuştur:

“ليسَ الوَاصِلُ بِالْمُكَافِئِ ولكنَّ الواصلَ مَنْ وَصَلَ رَحِمَهُ إِنْ أَدْبَرَتْ”

Bu hadis-i şeriften kişinin, kendisi ile ilgisini kesenlerle sıla-i rahimde bulunmasının, kendisiyle ilgisini kesmeyenlerle sıla-ı rahimde bulunmasından daha fazla sevabı olduğu anlaşılıyor. Bu husus şeriatın belirtmiş olduğu güzel ahlaktandır.

Hiçbirimiz şunu demesin: “O beni ziyaret etmiyor. O beni sormuyor.” Nefsini kırsın ve onu ziyaret etsin, ki kıyamet gününde Allâh’ın izniyle yapmış olduğu amelin büyük sevabını görür.

Müslüman kardeşim; hayırlı amellerde acele et. Allâh’ın emirlerini yerine getir ve ahiretin için çalış. Farzları eda edip haramlardan sakınarak, takva ile kendini           ahirete hazırla. Hayırlı amellerini çoğalt, çünkü onlar ahiretinde kalıcı ve faydalıdır.

Sizlere ayrıca Müslümanların kabirlerini ziyaret etmeyi, onlar için dua edip Kur’ân okumayı hatırlatırım. Onlar bu amellerden inșâ‘Allâh fayda görürler.

Dua:

Allâh’ım Senden dilekte bulunuyoruz dualarımızı kabul eyle. Allâh’ım günahlarımızı ve hatalarımızı bağışla. Allâh’ım! Bize dünyada iyilik ve güzellik, ahirette de iyilik ve güzellik ver. Bizi cehennem azabından koru. Allâh’ım kusurlarımızı, ayıplarımızı setreyle. Âmîn.

“إنّ خيار عباد الله الذين يراعون الشمس والقمر والأظلة لذكر الله”.

Manası: “Allâh’ın en hayırlı kulları namazı kılmak için güneşi, ayı ve gölgeleri gözleyenlerdir.”

Bu Hadis’e dayanarak gücü yeten kimsenin namazın giriş ve çıkış vakitlerini öğrendikten sonra gözle gözlemesi gerekir.

İmam Muslim, İmam Ebu Davut ve başkalarının rivayet ettikleri Hadis-i Cibrîl’e göre, Cibrîl Miraç gecesinin ertesi gününde, güneşin göğün ortasından batıya doğru kayarken ve zeval gölgesi (Zeval gölgesi; güneş göğün ortasında iken bir şeyin oluşturduğu gölgedir.) uzamaya başlayınca Allâh’ın Resulü ile öğle namazını kıldı.

Sonra ikindi namazı için gelip bir şeyin gölgesinin, zeval vaktinin gölgesi ve o şeyin uzunluğu kadar olduğu zaman onunla namaz kıldı. Akşam namazını ise güneş battığı zaman ve yatsı namazını da kırmızı şafak kaybolduğu zaman, sonra sabah namazını fecir, yani ufukta yatay bir beyazlık çıktığı zaman kıldılar.

İmam Buharî ve başkası Allâh’ın Resulü (sallallâhu âleyhi ve sellem) hakkında şöyle buyurduğunu rivayet ettiler:

“إذا غربت الشمس من ها هنا (وأشار إلى المغرب) وجاء الليل من ها هنا (وأشار إلى المشرق  يعني الظلام) فقد أفطر الصائم”.

Manası: “Güneş bu taraftan batarsa (batıyı gösterdi) ve gece bu taraftan gelirse (gecenin karanlığını kast ederek doğuyu gösterdi) oruçlu iftarını açar.” Yani oruçlu iftarını o anda açabilir. Çünkü karanlığın doğudan gelmesi batışın en büyük alâmetidir.

Müslümanların önceden yaptıkları da bu şekildeydi. Fakat şu son asırlardaki bazı Müslümanlar Peygamber Efendimiz’in, ümmetine öğrettiği alâmetlere uygundur diye gördükleri kendi kanaatlerine göre takvimler çıkarttılar.

Fakat bunları çıkartan her kimse adâletli değildir bilakis onlardan kimileri bunları ticaret için ve para kazanmak için yapıyor.

Bu yüzden asıl olanı terk etmemek gerekir. Bu asıl vakitleri bilen güvenilir bir müezzine bu vakitler için güvenmek caizdir. Fakat müezzinlerin çoğu, asıl vakitleri bilmezler. Bu yüzden onlar adâletli değildir. Çünkü asıl vakitleri öğrenmek, mükellefe (sorumluya) farzdır. Bunu ihmal eden de adâletli olamaz. Dört mezhepteki âlimler dediler ki: “Kıble’nin alâmetlerini öğrenmek farz-ı kifayedir, ancak sefere çıkan bir kimseye farz-ı ayndır.” Bu günlerde bu farzı ihmal eden kimseler ne kadar çoktur. Kıble’nin alâmetlerinden biri de yıldızdır. Âlimler dediler ki: “Müslümanların uzun zamandan beri içinde namaz kıldığı güvenilir caminin kıblesine güvenmek caizdir.” İslâm hükümlerine göre, Allâh ancak şeriata uyan ameli kabul eder.

Allâh’a hamd olsun. O’na şükreder, O’ndan af diler ve O’na tövbe ederiz. Allah’ın salât ve selâmı Efendimiz Muhammed’e ve göndermiş olduğu bütün rasullere olsun.

Mü’min kardeşlerim, hicri üçüncü yüzyılda sapık fırkalar fazlalaştı. Allâhu Teâlâ bu asrın sonuna doğru biri Arap ve biri Arap olmayan iki imam gönderdi. Arap olan, Ebu’l-Hasen el-Eşarî’dir. Arap olmayan ise, Ebû Mansur el-Mâturîdî’dir. Bu iki imam ve kendilerinden sonra gelen öğrencileri, deliller ve burhanlarla sapık fırkalara karşı çıkmışlardır.

Böylece dalalet ehli zayıflamış ve yenik düşmüştür. Bundan dolayı Ehl-i Sünnet bunlara isnat edilmiş ve “Ehl-i Sünnet, Eşarîler ve Mâturîdîlerdir.” denmiştir. Bu iki imam zamanından bu zamana kadar ümmetin çeşitli ilim dallarındaki alimlerine baktığımızda -Allâh’a hamd olsun ki- ya Eşarî ya da Mâturîdîlerdir.
Allâhu Teâlâ şöyle buyuruyor:

﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ ءامَنُواْ مَن يَرْتَدَّ مِنكُمْ عَن دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ﴾

Manası: Ey iman edenler! Sizden kim dininden dönerse, Allâh öyle bir kavim getirir ki, Allâh onları sever, onlar da Allâh’ı severler. Onlar Mü’minlere karşı alçak gönüllüdürler.
İmam el-Hâkim, Müstedrak’ta bu âyet-i kerîme indiğinde Rasûlullâh’ın ﷺ elini Ebû Mûsâ el-Eşârî’ye uzatarak –mealen- “Bu senin kavmindir, ya Ebû Mûsâ.” dediğini rivayet etmiştir. İmam Kuşeyri de şöyle demiştir: “ Ebu’l-Hasen el-Eşarî’nin tabileri, onun kavmidir.”

İmam Ahmed ve el-Hakim’in sahih bir senetle rivayet ettikleri bir hadiste Allâh Rasûlü ﷺ Fatih Sultan Mehmed’i (rahimehullâh) övmüştür. Fatih Sultan Mehmed (rahimehullâh) bilindiği gibi Mâturîdî idi. Allâh Rasûlü ﷺ akideye muhalefet eden birini hiç över mi!?. Vallâhi hayır, övmez.
İşte bu iki haber, Eşârîlerin ve Mâturîdîlerin hak ve doğru olduklarına delalet eder. Bu iki yüce imama tabi olan yeryüzünde farklı bölgelerdeki milyonlarca Müslümanın şahitliği de kafidir. Zira Şafiilerin çoğunluğu, Malikilerin hepsi, Hanbelilerin faziletleri ve bazı Hanefiler Eşârîdirler. Hanefilerin çoğunluğu ve bazı Şafiiler de Mâturîdîlerdir. Hepsi usûlde birbirine muvafıktırlar; ayrılığa düşmezler. Zira onların usûlü; sahabelerin, tabiinin ve onlara doğruca tabi olanların usûlüne muvafıktır.

İmam Tirmizî’nin rivayet ettiği bir Hadis-i Şerif’te Peygamber Efendimiz (sallallâhu âleyhi vesellem) şöyle buyuruyor:

“إنّ خيار عباد الله الذين يراعون الشمس والقمر والأظلة لذكر الله”.

Manası: “Allâh’ın en hayırlı kulları namazı kılmak için güneşi, ayı ve gölgeleri gözleyenlerdir.”

Bu Hadis-i Şerif gereğince, namaz vakitlerinin nasıl girip çıktığını öğrendikten sonra, gücü yeten kişinin namaz vakitlerini gözle gözlemleyerek belirlemesi gerekir.

İmam Muslim, İmam Ebu Dâvûd ve başkalarının rivayet ettikleri Hadis-i Cibrîl’e göre, Cibrîl Miraç gecesinin ertesi gününde, güneşin göğün ortasından batıya doğru kayıp zeval gölgesi (Zeval gölgesi: Güneş, göğün ortasında iken herhangi bir şeyin oluşturduğu gölgedir.) uzamaya başlayınca Allâh’ın Rasûlü ile öğle namazını kılmıştır.
Sonra ikindi namazı için Cibrîl gelip bir şeyin gölgesinin uzunluğunun, zeval vaktinin gölgesi ile o şeyin kendi uzunluğunun toplamı kadar olduğu zaman Peygamber Efendimiz (sallallâhu âleyhi ve sellem) ile namaz kıldı. Akşam namazını ise güneş battığı zaman ve yatsı namazını da kırmızı şafak kaybolduğu zaman, sonra sabah namazını fecir, yani ufukta yatay bir beyazlık çıktığı zaman kılmışlardır.

İmam Buharî ve başkaları Allâh’ın Rasûlü’nün (sallallâhu âleyhi ve sellem) şöyle buyurduğunu rivayetetmişlerdir:

“إذا غربت الشمس من ها هنا (وأشار إلى المغرب) وجاء الليل من ها هنا (وأشار إلى المشرق يعني الظلام) فقد أفطر الصائم”.

Manası: “Güneş bu taraftan batarsa (batı tarafını göstererek) ve gece bu taraftan gelirse (gecenin karanlığını kast edip doğuyu göstererek) oruçlu iftarını açar.” Yani oruçlu iftarını o anda açabilir. Çünkü karanlığın doğudan gelmesi, güneşin batmasının en büyük alâmetidir.

Önceden Müslümanlar, namaz vakitlerini bu şekilde tesbit ederlerdi. Fakat şu son asırlarda Müslümanlardan bazıları, Peygamber Efendimiz’in ümmetine öğrettiği alâmetlere uygundur diye kendi kanaatlerine göre takvimler çıkarmışlardır.
Fakat bu takvimleri yapan herkes adâletli değildir, çünkü onlardan bazıları bunu ticaret ve para kazanmak için yapıyorlar. Bu yüzden asıl olanı terk etmemek gerekir. Bu vakitlerin asıl giriş ve çıkış zamanlarını bilen güvenilir bir müezzine güvenmek câizdir. Fakat müezzinlerin bir çoğu, asıl vakitleri bilmezler. Bu yüzden onlar adâletli değildir. Çünkü asıl vakitleri öğrenmek, mükellefe (sorumluya) farzdır. Bunu ihmal eden de adâletli olamaz. Dört mezhebin âlimleri şöyle demişlerdir:
“Kıblenin alâmetlerini öğrenmek farz-ı kifayedir, ancak sefere çıkan kimse için ise farz-ı ayndır.” Bu günlerde bu farzı ihmal eden kimseler ne kadar çoktur. Kıblenin alâmetlerinden biri de yıldızdır. Âlimler şöyle demişlerdir: “Uzun zamandan beri Müslümanların içinde namaz kıldığı bir caminin kıblesine güvenmek câizdir.” İslâm hükümlerine göre, Allâh ancak şeriata uyan ameli kabul eder.